A galiña descabezada

 

Ao Instituto Concepción Arenal de Ferrol ocórrelle o mesmo có Pazo de Xustiza de Ourense. Que esconden a vergonza. Que ocultan con rancio cinismo emblemas pretéritos opostos a calquera expoñente do saber ou da xustiza. E cando dous dos principais piares do progreso se exercen baixo a presión da simboloxía dunha ditadura que en ningún caso se caracterizou polo respecto á pedagoxía e á xustiza, a consecución plena dos fins que se perseguen, os mesmos que inspiraron a Revolución de 1789, é imposible.

Franco entrou a tiros e tirou moito da escultura en pedra ou metal para eternizarse. Síntoma de inseguridade. Os edificios públicos enchéronse entón de aguias imperiais nostáxicas do pasado máis imperialista, e a administración franquista postconstitucional, é dicir a administración franquista sen Franco, non foi quen de saír do armario e optou por cementar a pechadura. Agochar algo tan humano e efémero como a vergonza fala de inmadureza intelectual. Pero cando se trata de vergonzas políticas (ditaduras, atentados sociais, laborais, económicos, de xénero…) falamos de miserias morais colectivas que requiren de catarses máis profundas e de conmiseracións aínda máis xenerosas que, por forza, chegarán previas as preceptivas accións de xustiza e desagravio para cos/as reprimidos/as. Nada disto se deu. Hai continuidade. É penoso que se conformen con esconder a vergoña.

Aprendémolo cando pequenos. Aos ollos dos pais só había algo peor ca calquera estremonía. Ocultala. Mentir. Unha cousa era furar o cristal dunha ventá dun balonazo e outra, moito máis grave, non recoñecelo. Hoxe hai edificios que esconden unha vergoña resesa. Predios que permanecen coa mancha do réxime franquista nas entrañas. Que aínda manteñen, baixo unha grosa capa de maquillaxe en forma de cemento que imita a pedra, o labio aberto, o ollo mazado, a ferida do franquismo que os maus políticos non souberon curar. Faise evidente que nunca en ningures foi conveniente borrar as pegadas dunha ditadura. Nin nas risas nin nas choras.

En Ferrol e non sen dramática retranca comentábame P. o outro día que baixo o cadro de falsa pedra que loce sobre a porta principal do Instituto Concepción Arenal aínda se esconde a aguia franquista. “Por se algún día se lles ocorre volver”, riu. Que me veña agora ás mentes, ocorre igual no Pazo de Xustiza ou no de Correos de Ourense. Polo país son ducias os edificios manchados.

Cando P. marchaba polo corredor de terra que dá acceso dende os xardíns exteriores ao instituto aínda deu a volta e confesou. Se volven desenterrarán a galiña e cousas peores. Pero aquí, no Concepción Arenal de Ferrol, a galiña atoparana descabezada. E aínda riu máis. “Tes algo que ver coa decapitación?”. A risa aberta afrouxou e gañou matices de picardía. Non houbo resposta.

Aquí a estarrecente proba de que todo é posible:
http://www.miketheheadlesschicken.org/

DO CACIQUE

La familia, sobre todo si es la tuya, es lo primero
(José Luís Baltar Pumar)

”Hay personas que tienen influencia y la utilizan en época electoral,
pero en realidad aquí no hay caciques, sino personas de prestigio que
están en la opción que yo defiendo, verdaderos líderes de opinión”
(Mariano Rajoy, 14/11/1985)

Un dos grandes éxitos do patrón fora establecer como xusto -subsidiariamente democrático- aos ollos do pobo o voto favorable antes da chegada da brigada de obras para asfaltar pistas ou chantar farois. Dende a Xunta aprestáronse a financiar a tremoia. Ao fin só era un señor de provincias.

 
A parte urbana da nación, a minoritaria, faría ben en non rir nin desprezar certas necesidades rurais. Había comprender entón que logros coma o indicado, ben dosificados e extrapolados a todos os recunchos da miseria imaxinables, atan ao poder a calquera oligarca. O auditorio, en ringleira diante da oficina de solicitudes e subvencións, rúa do Progreso 32, Ourense, aplaudía e cantaruxaba baixo os discordes do trombón: “Si no eres del PP, jodeté, jodeté…” Só así se entenden porcentaxes de voto de preto do 70% nalgúns concellos.

 
Noutro universo, quen somos de Blanco Amor sempre tememos que Ourense saltase polos aires: moi esmorgantemente situabamos a espoleta baixo a Burga Vella. Pero o máis probable é que a Auria acabe engulida nos máis escuros abismos: o ollo do remuíño cadra nas entrañas da Deputación. O ente público ourensán, a mazaira que estende as gallas sobre a recua afín coma os brazos dun pantocrátor feliz e protector, vinte e tantos anos nas mans do autodenominado “cacique bueno” e agora nas do gromo primeiro, José Manuel Baltar, paga máis de 400 nóminas a edís do PP e familiares, das 950 totais. Que nestas nóminas se integre unha partida destinada a pagar as hipotecas dos traballadores fixos (os enchufados) tenta alentar infrutuosamente o valor social que o presidente da Deputación sempre lle quixo dar ao seu negocio privado.

 
Porque algo entre Touro Sentado e o santo Xob ten José Luís Baltar. Algo primitivo e propio das nacións colonizadas, que pasaron fame, que tiveron medo. Para xeracións e xeracións de ourensáns foi un pai protector e paciente que nunca dubidou –eses órdagos á cúpula do PP, pezas mestras na dramaturxia política- en chanchar a man de quen fose preciso por defender a rea mentres cun xiro maxistral do pulso, baixo a mesa, redirixe a partida cara ao lance definitivo. A familia, o patrimonio. Tanto para asistir ao rei coma para coadxuvar co demo a Baltar abóndalle con pór bicos de trompetista a La Región.

 O trunfo estrala sobre a mesa e a gloria lambe outra volta o interior das urnas. E se non se quere perder o trago, a parroquia ten que pillar os vasos no aire.

 
Un día estirou a súa pequenez diante da marcialidade da Real Banda e sóubose cacique completo. Xigante. E é que Baltar nunca calou e cada renovo que agromaba na casa común batía ca disciplina do régulo. Pero como nas malas películas, cando descubriu que o inimigo estaba dentro da casa era tarde demais. Apareceu Alfonso Rueda, o que tiña que pedir permiso para entrar na provincia, abrindo caixóns e mirando tras as portas con esas confianzas que anoxan. E cadrando cun tenso crescendo entrou na escena “Toñito” Rodríguez Miranda –“nunca marchara”, pensaba Baltar- cos fondos e formas dun Bruto celoso.

 
Pero o día amenceu avegoso. “Mellor Señor de pouco ca Señor de ningures”, pensou o patrón, e chamou polo primoxénito para tomar posesión do herdo. E entón chegou José Manuel Baltar, o vinculeiro, incapaz de suscitar os apoios e fidelidades do pai. Feijó cachara a seña. Algo partiu coma o cristal dentro da cabeza do patrón.

 Somos espectadores dunha pobreza vella e local que se espella no roubo mundial. Atrapados no vórtice do remuíño pode darnos a eternidade. Ou non. Se cadra algún día seremos expulsados, exhautos de fatiga, irrecoñecibles nin para nós mesmos, a unha miseria maior.