VIXENCIA DE NEBRIJA

Asfaltaba Nebrija, alá polo XV, a xa vella pista do imperialismo lingüístico castelán. O humanista falaba, en rigor, de facerlle a parcelaria da man da cruz e a espada ás linguas indíxenas do Novo Mundo e, de paso, de achaiar o camiño na metrópole para a lingua do imperio fronte ás outras linguas do dominio dos Reis Católicos.

Dende aquela a españolización lingüística do indíxena (indíxena interior na actualidade) segue a ser o gran soño de subxugación e imposición pendente na praxe imperialista española, dende Nebrija a Wert. Dende “La lengua y el imperio van de la mano” a “Nuestro interés es españolizar a los niños [catalanes]”, pasando polo “Por qué no te callas!”, síntese de ambas boutades, non exenta de rancor e cuspida conscientemente nun escenario internacional, a América outrora española.

A anulación cultural e a imposición secular, posta en escena no outono desta España mediante o exabrupto do suxeito arquetípico da Coroa española nas súas motivacións evanxelizadoras e económicas, poñen de manifesto a vixencia da vontade directora de España sobre os estados que, polo menos culturalmente, aínda considera colonias. Fan uso da linguaxe como arma de imposición e pretenden eternizar o imperio. Nunha descodificación aproximada, mesmo na linguaxe xestual do descomposto ser hierático, a interpretación podería ser a seguinte: “Deiche a Lingua (a Linguaxe) para que digas o que eu quero. Falas en lingua cedida, aprendida, que me pertence, e reclámoche a súa posesión: Por qué no te callas!”.  A mentalidade polivalente do Borbón, mesmo no contido semiolóxico, índice ameazante, fíxose manifesta. “Voso é o complexo de bastardía”. Jacques Le Goff deixouno escrito: a mentalidade é o último que cambia.

***

Do paradoxo da discrecionalidade legal española -lexíslase pero non se cumpre- somos testemuñas dende o inicio da autonomía. Certa legalidade nunca foi observada, senón como sombra da democracia indispensable que nos era requirida na era pre-Maastricht. Cumpría maquillar que non houbera Transición, senón Restauración.

Dicíamos que unificar a lingua aínda é trámite preceptivo para unir a patria (aínda metrópole). No proceso de legalización da sombra as linguas autóctonas foron consideradas co grao de linguas bárbaras. Na práctica, de artesanía no tempo dos modos de produción máis turbo-voraces. De aí ao folclorismo apenas hai treito. O modo como operou o proceso de anulación cultural mediante a imposición tecnolóxica do idioma evidencia que a escola foi un dos principais instrumentos para propagar a lingua do poder, malia prescribiren os Estatutos de autonomía e a Constitución o respecto e a promoción das linguas autóctonas.

***

Contra as prexuizosas crenzas de certo norte rico e mal intencionado, España sempre foi de moito limpar. De sempre tomou preferencia por asear a casa común (a Lengua común: a analoxía non podería ser máis oportuna) de canto lixo puidese afuscar a imaxe de pureza e unidade que o Estado pretendía proxectar internacionalmente e que o nacionalcatolicismo de Franco se encargou de modernizar polas bravas ata elevalo a altura de dogma inapelable.

Limpar España de linguas bárbaras, de mouros (mouriscos, mudéxares ou sarracenos), xudeus, xitanos…, antano; hogano roxos, masóns, nacionalistas, linguas bárbaras (outra vez), mouros (outra vez), sudacas ou canto estranxeiro pobre ouse trepar estas terras, foi e é práctica mil veces ensaiada e xustificada nunha grandeza que, de ser xustificable, quedou en miraxe para conformistas ou souvenir de autoconsumo. Sería irrisorio se non fose polo sangue que custou e porque para conseguir nada levan séculos acabando con todo.

***

Cincocentos anos despois da sentenza nebrijana procurar a extinción das linguas españolas que non son o castelán mantense como doutrina de práctica diaria sexa quen for o goberno que ocupe a quenda. Centurias desde Nebrija atinaba plenamente Castelao cando nos dixo da incapacidade de Hespaña para completar un proceso que, contra a propia teimosía, se revela imposible. Nas razóns negacionistas a versión remozada daquela Hespaña é máis España sen lingua galega. E o bipartidismo sistémico pretende vender este xenocidio (Pessoa dixo que as palabras son xente) en Galicia no nome da civilización e do progreso. O castelán como espazo único de ilustración e prosperidade.

Cando o Poder finca as poutas sobre o ignorado (e España, aínda vaidosa, fai gala da súa ignorancia) e o trata coma obxecto, coma alimento, a philia é imposible. Toda ebriedade desemboca no abuso e a degradación rilla como a couza no privilexio dos vencedores. España sucumbirá a ese exceso. Galicia liberarase do estatuto do desdén colonial, encarará proxectos máis ambiciosos e próximos e será como a queremos, próspera, popular e en galego.

(Artigo publicado n’O Xornal da CUT en outubro de 2014)

Comments are closed.